Një skenë e pazakontë për një transmetues publik u shfaq në ekranin e Radio-Televizionit të Vojvodinës vetëm një ditë pas zgjedhjeve që i dhanë fund dominimit politik shumëvjeçar të Aleksandar Vuçiçit. Edicioni i lajmeve i orës 17:00 nisi jo me një titull politik, por me një kërkimfalje publike: RTV pranoi se për vite kishte heshtur ngjarje, raportuar në mënyrë të njëanshme dhe shmangur pyetjet që duhej të bënte.
Një ditë pas zgjedhjeve parlamentare të 25 tetorit në Serbi, ekrani i Radio-Televizionit të Vojvodinës (RTV) dha një nga momentet më domethënëse të tranzicionit politik që po përjeton vendi.
Edicioni i lajmeve i orës 17:00 më 26 tetor nisi me pamje nga festimet e listës së mbështetur nga studentët dhe nga qytetarët e Novi Sadit në Sheshin e Lirisë.
Prezantuesi Goran Eror u tha shikuesve se këto ishin ndër pamjet që RTV nuk ua kishte treguar gjatë natës së zgjedhjeve.
Më pas erdhi kërkimfalja.
“Shërbimi publik për shumë vite nuk e ka kryer funksionin e tij.”
Në deklaratën e lexuar në transmetim thuhej se RTV kishte heshtur ngjarje, mbyllur njërin sy, informuar në mënyrë të njëanshme, raportuar pa frymë kritike dhe nuk kishte bërë pyetjet e duhura.
Për këtë, thuhej më tej, transmetuesi publik u detyrohej shikuesve një kërkimfalje.
Një kërkimfalje që erdhi vetëm pak orë pas zgjedhjeve
Momenti nuk mund të ndahet nga ndryshimi politik që kishte ndodhur vetëm një natë më parë.
Në zgjedhjet e 25 tetorit, lista e mbështetur nga lëvizja studentore fitoi zgjedhjet parlamentare, duke i dhënë fund dominimit politik mbi një dekadë të Aleksandar Vuçiçit dhe aleancës së tij. Vuçiç pranoi humbjen pas mbylljes së votimit.
Me afro 99% të votave të numëruara, kandidatët e mbështetur nga studentët kishin marrë rreth 52.7% të votave, me projeksion për 139 nga 250 mandatet, kundrejt 97 mandateve për aleancën e udhëhequr nga Partia Progresive Serbe.
Festimet që pasuan u zhvilluan në disa qytete të Serbisë, përfshirë Novi Sadin — qytetin ku nisi vala e protestave pas shembjes së strehës së stacionit hekurudhor që shkaktoi vdekjen e 16 personave dhe u kthye në simbol të zemërimit ndaj korrupsionit dhe mungesës së përgjegjësisë institucionale. AP News
Pikërisht pamje nga këto festime RTV pranoi se nuk i kishte transmetuar në mënyrë të plotë gjatë natës së zgjedhjeve.
“Nuk e fituam betejën në kohë”
Kërkimfalja nuk u kufizua te një natë transmetimi.
Eror tha se një pjesë e punonjësve të RTV-së kishte zhvilluar prej kohësh një betejë që gazetarët dhe redaktorët e institucionit të mund të punonin të lirë dhe në përputhje me standardet etike të gazetarisë.
“Nuk e fituam betejën në kohë, por besojmë se është e rëndësishme që ajo të vazhdojë”, ishte mesazhi i transmetuar në ekran.
Këtu kërkimfalja mori një dimension më të madh se një korrigjim editorial.
RTV nuk po pranonte vetëm se kishte humbur një lajm.
Po pranonte publikisht se problemi kishte qenë sistemik.
Ndryshime të menjëhershme në drejtimin editorial
Deklarata u shoqërua edhe me ndryshime konkrete në strukturën drejtuese të transmetuesit.
Nenad Ćaćić, drejtues në detyrë i programit të parë televiziv të RTV-së, dha dorëheqjen. Në vend të tij u emërua Blažo Popović, ndërsa Predrag Novković u emërua drejtor programacioni.
Largimi i Ćaćić kishte qenë prej rreth një viti një nga kërkesat e sindikatës Nezavisnost, e cila e lidhte drejtimin editorial të RTV-së me cenimin e integritetit profesional dhe raportimin në favor të pushtetit. Ky është vlerësimi i sindikatës, jo një konstatim juridik për aktivitetin e tij.
Përfaqësuesi i sindikatës, Darko Šper, u kishte kujtuar më herët gjatë ditës punonjësve se detyra e gazetarëve ishte raportimi i saktë, objektiv, i plotë dhe në kohë.
Mesazhi i tij ishte i shkurtër:
“Na duhet e vërteta.”
Një moment i pazakontë për median publike
Një transmetues publik që hap edicionin kryesor të lajmeve duke pranuar publikisht se për vite ka raportuar në mënyrë të njëanshme është një ngjarje e rrallë.
Dhe rasti është veçanërisht domethënës sepse RTV nuk është një televizion privat.
Ai është shërbimi publik provincial i Vojvodinës dhe ka detyrimin institucional të informojë publikun në mënyrë të pavarur, pluraliste dhe profesionale.
Edicioni i lajmeve i RTV-së në orën 17:00 ritransmetohet gjithashtu nga Radio-Televizioni i Serbisë, RTS, duke i dhënë deklaratës një audiencë edhe më të gjerë kombëtare.
Kjo e bën kërkimfaljen më shumë sesa një zhvillim të brendshëm të një redaksie.
Është një moment ku vetë një pjesë e medias publike serbe po kërkon të ripozicionojë raportin e saj me publikun.
“Fillimi i rrugës për të rifituar besimin”
Mënyra se si Goran Eror e mbylli hyrjen ishte po aq e fortë sa vetë kërkimfalja.
Ai e prezantoi edicionin si “fillimin e rrugës për të rifituar besimin e publikut”.
Dhe pikërisht këtu qëndron edhe pyetja më e rëndësishme për RTV-në.
Kërkimfalja mund të bëhet në disa minuta.
Rikthimi i besimit kërkon shumë më tepër.
Do të duhet të shihet nëse ndryshimi i drejtimit politik në Serbi do të prodhojë edhe një transformim të qëndrueshëm editorial, më shumë pluralizëm, pyetje kritike dhe pavarësi nga çdo qeveri e ardhshme, apo nëse kemi vetëm një ndryshim të tonit pas ndryshimit të pushtetit.
Sepse testi i vërtetë për një transmetues publik nuk është të jetë kritik ndaj qeverisë që sapo humbi.
Është të jetë po aq kritik edhe ndaj asaj që sapo fitoi.
