Kinemaja italiane humbet një prej autorëve të saj më të pazakontë dhe provokues. Tinto Brass, regjisori që për dekada sfidoi tabutë dhe konvencionet përmes një filmografie të lidhur ngushtë me erotizmin dhe lirinë e shprehjes, është ndarë nga jeta në Romë në moshën 93-vjeçare.
Giovanni “Tinto” Brass u nda nga jeta mëngjesin e 4 nëntorit në Romë, rreth orës 10:30. Lajmi u bë i ditur nga bashkëshortja e tij Caterina Varzi dhe fëmijët Bonifacio dhe Beatrice. Sipas mediave italiane, ceremonia mortore do të zhvillohet në formë private.
Gjendja shëndetësore e regjisorit ishte rënduar prej kohësh. Muajt e fundit, bashkëshortja e tij kishte folur publikisht edhe për vështirësitë e mëdha që Brass po përjetonte në banesën e tij në Isola Farnese, pranë Romës, ku jetonte prej rreth pesë dekadash.
Dy rrëshqitje dheu kishin vështirësuar ndjeshëm aksesin drejt shtëpisë, ndërsa një shkallare prej 141 shkallësh e komplikonte edhe më shumë transportin dhe marrjen e ndihmës mjekësore. Pas një përkeqësimi të gjendjes së tij dhe një shtrimi në spital gjatë muajit maj, regjisori ishte rikthyer në shtëpi. Familja i ishte drejtuar më herët edhe Presidentit të Republikës italiane, Sergio Mattarella, duke kërkuar ndihmë për situatën.
Nga Nouvelle Vague te Roberto Rossellini
I lindur në Milano më 26 mars 1933, Tinto Brass ishte regjisor, skenarist dhe montazhier, por mbi të gjitha një autor që ndërtoi një gjuhë kinematografike menjëherë të dallueshme.
Pas studimeve për jurisprudencë në Venecia, në fund të viteve ’50 u zhvendos në Paris, ku punoi pranë Cinémathèque Française dhe u gjend në kontakt të drejtpërdrejtë me klimën krijuese që po lindte rreth Nouvelle Vague.
Pas kthimit në Itali bashkëpunoi edhe me Roberto Rossellinin, përpara se të niste rrugëtimin e tij si autor.
Fillimet e Brass ishin shumë më eksperimentale dhe politikisht të angazhuara sesa ajo pjesë e karrierës për të cilën do të bëhej më vonë i famshëm. Filma si Chi lavora è perduto, Col cuore in gola, L’urlo dhe Nerosubianco treguan interesin e tij për eksperimentimin vizual, montazhin dhe thyerjen e kodeve tradicionale të kinemasë italiane.
Tinto Brass dhe revolucioni erotik në ekran
Por emri i tij do të lidhej mbi të gjitha me kinemanë erotike.
Brass e shndërroi sensualitetin në element qendror të filmave të tij, duke sfiduar moralin tradicional, censurën dhe konvencionet borgjeze të kohës. Trupi femëror, dëshira dhe liria seksuale u kthyen në tema të përsëritura të veprës së tij, duke e bërë njëkohësisht një nga regjisorët më të njohur dhe më të diskutuar të kinemasë evropiane.
Një prej sukseseve që i dha famë ndërkombëtare ishte “La chiave” në vitin 1983, me Stefania Sandrelli.
Më pas erdhën filma që u kthyen në simbole të një epoke: “Miranda”, me Serena Grandi, “Capriccio”, me Francesca Dellera, dhe “Paprika”, filmi që kontribuoi në popullaritetin e Deborah Caprioglio.
Në vitin 1992 realizoi “Così fan tutte”, me Claudia Koll, një tjetër titull që do të mbetej i lidhur pazgjidhshmërisht me emrin e tij.
Në filmografinë e tij mbetet gjithashtu Caligola, një prej projekteve më kontroverse të historisë së kinemasë, i shoqëruar që nga realizimi nga polemika, censurë dhe përplasje mbi versionin përfundimtar të filmit.
Një autor anti konformist
Përtej etiketës së “mjeshtrit të kinemasë erotike”, Tinto Brass ishte një regjisor që ndërtoi karrierën e tij mbi mosbindjen ndaj rregullave.
Filmat e tij provokuan, ndanë kritikën dhe publikun dhe shpesh u përballën me censurën, por krijuan një identitet vizual dhe autoral që mbeti i dallueshëm për më shumë se gjysmë shekulli.
Me ndarjen e tij nga jeta, kinemaja italiane humbet një prej figurave më të pazakonta të saj: një autor që e ktheu provokimin në gjuhë kinematografike dhe që nuk reshti kurrë së sfiduari kufijtë e asaj që mund të shfaqej në ekran.
