Një nga filmat më të dashur të kinemasë shqiptare rikthehet në ekran me një jetë të re. “Mimoza Llastica”, filmi i vitit 1973 me regji të Xhanfise Kekos, është restauruar në 4K dhe është zgjedhur për të mbyllur edicionin e 24-t të Tirana International Film Festival.
Pas më shumë se gjysmë shekulli, “Mimoza Llastica” rikthehet në ekranin e madh.
Filmi i Xhanfise Kekos, prodhim i Kinostudios “Shqipëria e Re” në vitin 1973, u prezantua më 27 shtator si filmi përmbyllës i Tirana International Film Festival 2026, në një version të restauruar në 4K. TIFF e ka cilësuar shfaqjen si premierën botërore të versionit të restauruar, realizuar në bashkëpunim me Arkivin Qendror Shtetëror të Filmit.
Një histori që ka shoqëruar breza
Në qendër të filmit është Mimoza, një vajzë e vogël e përkëdhelur dhe kokëfortë, e cila nuk pranon të ndajë lodrat me shokët dhe shoqet. Sjellja e saj e lë gradualisht vetëm, derisa personazhi kupton pasojat e mënyrës së vet të sjelljes.
Filmi u realizua nga Xhanfise Keko, me skenar të Nasho Jorgaqit, fotografi të Ilia Tërpinit dhe muzikë nga Robert Radoja dhe Aleksandër Lalo. Në kast bëjnë pjesë Zhaklina Dhimojani, Violeta Manushi, Teuta Doçi, Ema Shteto, Anila Kardhashi, Ilia Shyti dhe të tjerë.
I xhiruar bardhë e zi, “Mimoza Llastica” është kthyer ndër vite në një nga titujt më të njohur të kinemasë shqiptare për fëmijë dhe në një pjesë të kujtesës së disa brezave. Arkivi e daton prodhimin në 1973, ndërsa premierën në Tiranë më 28 nëntor të atij viti.
Xhanfise Keko, regjisorja që i dha fëmijëve rolin kryesor
Rikthimi i filmit sjell sërish në vëmendje edhe trashëgiminë e Xhanfise Kekos.
TIFF e përshkruan atë si një nga figurat më të rëndësishme të kinematografisë shqiptare dhe si regjisoren më të njohur të filmave për fëmijë në vend. Në filmografinë e saj janë edhe “Beni ecën vetë”, “Tomka dhe shokët e tij”, “Pas gjurmëve” dhe “Taulanti kërkon një motër”.
Veçantia e filmave të saj ishte mënyra se si fëmijët vendoseshin në qendër të historisë, jo thjesht si element ilustrues, por si personazhe me botën, konfliktet dhe emocionet e tyre.
Nga materiali filmik te rezolucioni 4K
Restaurimi i filmave klasikë ka një rëndësi që shkon përtej përmirësimit të pamjes.
Materialet origjinale filmike degradojnë me kalimin e kohës, ndaj restaurimi digjital mundëson ruajtjen e figurës, zërit dhe strukturës së veprës për brezat e ardhshëm, si dhe projektime në standardet bashkëkohore të kinemasë.
Në rastin e “Mimoza Llastica”, rikthimi në 4K e vendos filmin e vitit 1973 në kushtet teknike të ekraneve të sotme, pa ndryshuar identitetin e tij bardhë e zi.
Një klasik shqiptar për të mbyllur TIFF 2026
Zgjedhja e filmit për ceremoninë përmbyllëse kishte edhe një dimension simbolik.
Edicioni i 24-t i TIFF, i zhvilluar nga 21 deri më 27 shtator, solli në Tiranë 229 filma nga 71 vende, mes produksioneve të reja, premierave, retrospektivave dhe programeve të industrisë. Festivali vendosi ta mbyllë këtë udhëtim ndërkombëtar pikërisht me një klasik të kinemasë shqiptare të rikthyer në jetë.
Dhe kështu, 53 vite pas realizimit të tij, Mimoza rikthehet përsëri në ekran — këtë herë jo vetëm si një kujtim i fëmijërisë, por si pjesë e trashëgimisë filmike shqiptare që po hyn në epokën 4K.
