Mbyllja dhe kufizimi i një numri të madh llogarish shqiptare në Instagram gjatë javëve të fundit mund të ketë qenë shumë më tepër sesa një seri gabimesh të zakonshme të moderimit.
Një investigim i publikuar më 18 shtator nga WIRED dokumenton një model raportimesh të përsëritura për shkelje të të drejtave të autorit ndaj profileve që publikonin materiale nga protestat e njohura si “Flamingo Revolution”. Sipas investigimit, mekanizmi i copyright-it i Meta-s dyshohet se është shfrytëzuar për të shkaktuar heqjen e postimeve, kufizimin dhe, në disa raste, çaktivizimin e plotë të llogarive.
Rreth 100 raste të verifikuara
Organizata Repro Uncensored i tha WIRED se ka verifikuar rreth 100 raste kufizimesh të lidhura me protestat, ndërsa vlerëson se numri real mund të jetë disa qindra.
Modeli i evidentuar është veçanërisht shqetësues: disa profile merrnin 5 deri në 10 ankesa copyright-i brenda një periudhe të shkurtër, të ndjekura nga masa gjithnjë e më të forta të platformës.
Në të paktën 70 raste, organizata thotë se konfirmoi heqje videosh ose postimesh, kufizime llogarish apo humbje të funksioneve të bashkëpunimit.
Edhe SafeJournalists kishte raportuar në fillim të shtatorit për një model ankesash të përsëritura copyright-i ndaj aktivistëve dhe platformave qytetare, duke theksuar njëkohësisht se nuk kishte prova publike që identifikonin organizatorin ose financuesin e fushatës së raportimeve.
Pretendimi për 1,800 dollarë
Një prej rasteve më të pazakonta të dokumentuara nga WIRED lidhet me aktivistin Arjan Koçi.
Ai pretendon se video të realizuara prej tij, përfshirë pamje me dron, u raportuan sikur i përkisnin dikujt tjetër. Pesë ankesa ndaj përmbajtjeve të tij rezultonin nga i njëjti burim.
Koçi i tha WIRED se kontaktoi personin që kishte paraqitur ankesat dhe se ky i fundit i kishte pohuar se ishte paguar 1,800 dollarë për raportimin e llogarive, duke i kërkuar më pas Koçit pagesë në kriptomonedhë për të tërhequr pretendimet.
WIRED tentoi ta kontaktonte personin në fjalë, por nuk mori përgjigje. Për këtë arsye, pretendimi për pagesën mbetet dëshmi e raportuar nga Koçi dhe jo një fakt i verifikuar në mënyrë të pavarur.
Meta pranon se llogaritë u hoqën gabimisht
Pjesa më e rëndësishme e historisë është reagimi i vetë Meta-s.
Një zëdhënës i kompanisë i konfirmoi WIRED se llogaritë në fjalë ishin hequr gabimisht dhe janë rikthyer, duke kërkuar ndjesë për problemin. Kompania theksoi gjithashtu ekzistencën e procesit të apelimit për vendimet e gabuara të moderimit.
Problemi që ngre investigimi është më i gjerë: nëse një numër i mjaftueshëm pretendimesh të rreme për copyright mund të aktivizojë mekanizmat automatikë të moderimit, vetë sistemi i krijuar për të mbrojtur pronësinë intelektuale mund të shndërrohet në një mënyrë për të goditur përmbajtje legjitime.
Freedom House e përshkruan këtë teknikë si “brigading” — përdorimin e koordinuar të raportimeve masive për të nxitur sistemet e një platforme të marrin masa ndaj një objektivi.
Mbi 30 eurodeputetë kërkojnë hetim
Çështja ka kaluar tashmë përtej Shqipërisë. Sipas WIRED, më shumë se 30 anëtarë të Parlamentit Europian kanë nënshkruar një letër drejtuar Komisionit Europian, duke kërkuar shqyrtimin e mënyrës se si Meta ka vepruar dhe nëse praktikat e saj janë në përputhje me Digital Services Act (DSA).
Komisioni Europian i konfirmoi WIRED se hetimi i tij më i gjerë mbi praktikat e moderimit të Meta-s vazhdon dhe përmendi mekanizmat që DSA u jep përdoruesve për të kundërshtuar vendimet e pajustifikuara të moderimit.
Po kush qëndron pas raportimeve?
Kjo mbetet pikërisht pyetja pa përgjigje.
Disa protestues kanë akuzuar qeverinë shqiptare për përfshirje, por nuk ka prova publike që e vërtetojnë këtë pretendim. Kryeministri Edi Rama e ka mohuar kategorikisht çdo përfshirje të qeverisë në mbylljen ose kufizimin e llogarive.
Prandaj historia, në këtë fazë, nuk provon se kush e organizoi fushatën. Ajo evidenton diçka tjetër: një dobësi të sistemit të copyright-it dhe moderimit të Meta-s që, sipas rasteve të dokumentuara, mund të shfrytëzohet për të goditur llogari dhe përmbajtje legjitime.
Për një vend ku Instagram dhe Facebook janë kthyer në kanale të rëndësishme për median, aktivizmin dhe debatin publik, rasti shqiptar ngre një pyetje që shkon shumë përtej profileve të mbyllura: sa e lehtë është të heshtësh dikë duke përdorur vetë sistemin e platformës kundër tij?
