Tregu i medias audiovizive në Shqipëri po përqendrohet me shpejtësi të frikshme në duart e katër televizioneve kryesore, duke lënë pas një panoramë ku pjesa tjetër e operatorëve televizivë po fundoset financiarisht. Ky zhvillim, sipas ekspertëve dhe raporteve ndërkombëtare, po minon jo vetëm konkurrencën e ndershme, por edhe vetë perspektivën e integrimit evropian të vendit, që kërkon një skenë mediatike të larmishme e profesionale.
Dominimi i katërshes së madhe
Sipas analizës së BIRN mbi të dhënat e Qendrës Kombëtare të Biznesit, gjatë vitit 2024, Klan, Top Channel, Vizion Plus dhe A2CNN kontrolluan 81% të të gjitha të ardhurave televizive. Dy të parët – Klan dhe Top Channel – zotëruan së bashku 64% të tregut, një nivel shumë mbi pragun ndërkombëtar prej 49% që konsiderohet “përqendrim i lartë”.
Nëse kjo situatë vijon, Shqipëria rrezikon të futet në një skemë ku realisht vetëm dy televizione kanë peshë vendimtare mbi tregun dhe narrativën kombëtare të lajmeve. Vizion Plus dhe A2CNN plotësojnë katërshen, ndërsa televizione dikur me ndikim si News 24 kanë rënë ndjeshëm.
Fitime për të mëdhenjtë, humbje masive për të tjerët
Nga 12 televizionet e analizuara, vetëm katër raportuan fitime në vitin 2024:
-
Klan – 254 milionë lekë
-
Top Channel – 109 milionë lekë
-
Media Vizion – 18 milionë lekë
-
A2CNN – 4.2 milionë lekë
Pjesa tjetër, përfshirë Euronews, News 24, Report TV, ABC, SCAN dhe MCN, regjistruan humbje të konsiderueshme, me Euronews dhe News 24 në krye të listës së humbësve. Dy televizione nuk kanë depozituar ende bilancet, ndërsa edhe RTSH – institucioni publik – nuk ka dorëzuar raportin vjetor në Kuvend, duke shmangur transparencën mbi financat e tij.
Një problem që tejkalon ekonominë: mungesa e larmisë
BE dhe OSBE/ODIHR e kanë cilësuar mungesën e larmishmërisë në median shqiptare si një problem serioz për demokracinë. Raporti i OSBE/ODIHR për zgjedhjet e 11 majit 2025 nënvizon ndikimin e pronësisë së përqendruar, financimeve jotransparente, ndërhyrjeve editoriale dhe ndikimit politik mbi përmbajtjen e lajmeve.
Për më tepër, një pjesë e madhe e informacionit politik të transmetuar nuk prodhohet nga vetë redaksitë, por nga strukturat qeveritare dhe partitë politike, përmes kronikave të gatshme që shpërndahen nga Agjencia për Media dhe Informim. Kjo do të thotë se pavarësisht numrit të madh të televizioneve, qytetari shpesh merr të njëjtin mesazh – të filtruar dhe të paketuar nga burime zyrtare.
Platforma me pagesë: një dritë e vogël jeshile
Ndryshe nga televizioni pa pagesë, sektori i platformave televizive me abonim (Digitalb, Tring, ADTN) ka shënuar rritjen e parë që prej vitit 2016. Të ardhurat totale arritën mbi 5 miliardë lekë, me një rritje 12% krahasuar me 2023. Megjithatë, pavarësisht rritjes, operatori më i madh, Digitalb, vijon të raportojë humbje – ndonëse të reduktuara ndjeshëm.
Përballë një udhëkryqi
Situata aktuale nuk është thjesht një çështje e tregut televiziv – është një test për shëndetin e demokracisë shqiptare. Përqendrimi i tregut, mungesa e transparencës financiare dhe ndikimi politik mbi përmbajtjen po krijojnë një mjedis ku qytetarët kanë gjithnjë e më pak akses në informacion të pavarur dhe të larmishëm.
Reformat ligjore dhe rregullatore të kërkuara nga BE nuk janë më një opsion – ato janë një urgjencë. Pa to, rrezikohet jo vetëm cilësia e gazetarisë, por edhe vetë procesi i integrimit evropian të vendit.
